ماهور میلاتی

از زیان آور ترین علف های هرز مزارع برنج در دنیا است و در تمام شالیزار سراسر کشور پراکنده است.گیاهی یک ساله که ارتفاع ساقه آن تا دو متر می رسد. ساقه ضخیم و اسفنجی ، ریشه ها انبوه ، برگ باریک ، گل آذین خوشه ای فشرده ، خوشه ها متراکم ، دانه شبیه ارزن ، به رنگ خاکستری براق است. سوروف در مراحل اولیه رشد شبیه به برنج است و فرق آن با برنج در فقدان گوشوارک است . تکثیر از طریق بذر صورت می گیرد .  

مبارزه اصلی با آن مکانیکی است تا هفته دوم پس از نشا با برنج رقابت خوبی دارد که اگر در این دوره کنترل شود مشکل ما حل می شود

سوروف (زرا ، وازمیل)

از زیان آور ترین علف های هرز مزارع برنج در دنیا است و در تمام شالیزار سراسر کشور پراکنده است.گیاهی یک ساله که ارتفاع ساقه آن تا دو متر می رسد. ساقه ضخیم و اسفنجی ، ریشه ها انبوه ، برگ باریک ، گل آذین خوشه ای فشرده ، خوشه ها متراکم ، دانه شبیه ارزن ، به رنگ خاکستری براق است. سوروف در مراحل اولیه رشد شبیه به برنج است و فرق آن با برنج در فقدان گوشوارک است . تکثیر از طریق بذر صورت می گیرد .  

مبارزه اصلی با آن مکانیکی است تا هفته دوم پس از نشا با برنج رقابت خوبی دارد که اگر در این دوره کنترل شود مشکل ما حل می شود

مبارزه شیمیایی :

1. مولی نیت(اوردرام 6 - دی): 5 تا 6 لیتر در هکتارمصرف می شود که مقدار مصرف 3 لیتردر هکتار قبل از  نشاکاری  ولی اگر بعد از نشا هم باشد می توان از آن استفاده کرد

2. ماچتی(بوتاکلر) : می توان 3 تا 13 وز  بعد از نشا و به میزان 3 تا 5 لیتر در هکتا مصرف نمود. در هنگام مصرف آن سوروف باید در زیر آب قرار داشته باشدو 2 برگی باشد.

سوروف نوعی علف هرز خزانه برنج است. این علفها با جذب آب و مواد غذایی و همچنین نور و اشغال فضا، موجب ضعیف شدن نشاها می‌شوند. به علاوه، علفهای هرز موجود در خزانه، همراه نشاهای برنج به زمین اصلی راه یافته و باعث مشکلات بیشتر در مزرعه می‌شوند. زیرا در این مرحله، علف‌کش‌ها روی آن‌ها بی‌اثر بوده و باید با دست وجین شوند.

در ضمن علفهای هرز دیگری مانند انواع جگن‌ها از جمله اویارسلام یک ساله، انواع پیرز، بعضی از پهن برگ‌ها ماند قاشق واش، با نشاهای برنج رقابت می‌کنند.

سوروف(دژگال)

سوروف(دژگال)

Echinochloa crus galli

Barnyard grass

علف هرزي يكساله،چهاركربنه كه با بذر تكثير مي يابد.از خانواده Poaceae كه يكي از مهمترين از علفهاي هرز مزارع برنج در شمال كشور و تمام مناطق برنجكاري جهان است كه بيشتر در نواحي معتدل تا معتدل گرم ميرويد. سوروف علف هرزي است رطوبت دوست كه در مراحل اوليه رشد شباهت زيادي به برنج دارد. اين دو گياه از روي گوشوارك و زبانك تشخيص داده ميشوند. بدين ترتيب كه در محل اتصال برگ به غلاف در برنج دو گوشوارك باليگول پرزدار و يك زبانك ديده ميشود.در حالي كه در سوروف گوشوارك و زبانك وجود ندارد.ارتفاع بوته هاي سوروف30تا120سانتي متر و گاهي به بيش از150سانتي متر ميرسد. طول برگهاي ان30تا50سانتي متر و عرض انها5تا15ميليمتر است.

گل آذين سوروف سنبله باز است، سنبلچه ها معمولاً در حول محور جمع شده كم و بيش منشعب و غالباً بدون رديف مشخص هستند.بين2.5تا 4ميليمتر طول دارند و به سهولت ميريزند. سنبلچه ها ريشك دارند، ريشكها نيز از لحاظ طول متفاوتند. بو ته هاي سوروف در يك مزرعه آلوده ميتوانند در هر متر مربع تا 20هزار بذر توليد كنند كه علاوه بر اينكه بر حسب نوع برنج و شرايط موجود خسارت آن به مزارع برنجكاري زياد است موجب از بين رفتن برنج نيز ميشوند.

ريشه هاي سوروف نيز بر اثر شخم از نقطه اي به نقطه ديگر رفته و موجب ازدياد آن در سطح وسيع ميشود. بذر سوروف در عمق بيش از5سانتي متر آب قادر به جوانه زدن نخواهد بود.

روشهاي کنترل:
براي مبارزه با اين گياه علاوه بر راه هاي مكانيكي يعني وجين كردن از روشهاي شيميايي نيز ميتوان استفاده كرد.از مولينيت به نسبت5-6ليتر در هكتار براي كنترل سوروف تا مرحله2برگي همچنين از انيلفوس به ميزان3ليتر در هكتار در مزارع برنج ميتوان استفاده كرد. همچنین از سموم بوتاکلر، تیوبنکارب، اگزادیازون، پرتیلاکلر، پروپانیل با توجه به برچسب سم میتوان استفاده کرد.
اثر بر همكنش فاصله كاشت و نيتروژن بر رشد و عملكرد برنج (.Oryza sativa L) در تراكم هاي مختلف دژگال

در سال 1377 آزمايشي در مركز تحقيقات كشاورزي كوشكك دانشگاه شيراز به منظور بررسي بر همكنش فاصله كاشت بوته هاي برنج و نيتروژن بر رشد و عملكرد برنج در قالب طرح تحقيقاتي كرت هاي دوبار خرد شده اجرا گرديد. عامل اصلي نيتروژن (صفر، 40، 80 و 120 كيلوگرم در هكتار نيتروژن خالص) و عامل فرعي فاصله كاشت بوته برنج (20×20 و 25×25 سانتي متر) و فاكتور فرعي– فرعي تراكم علف هرز دژگال (صفر، 10، 20، 30 و 40 بوته در مترمربع) بود. نتايج به دست آمده نشان داد كه با افزايش فاصله كاشت بوته هاي برنج از 20×20 به 25×25 سانتي متر، عملكرد دانه برنج افزايش يافت. همچنين با افزايش فاصله كاشت، از بين اجزاي عملكرد برنج، تعداد خوشه در هر بوته (11.7 در مقابل 13.7) و تعداد دانه در هر بوته (782.2 در مقابل 1202.7) به طور معني داري افزايش يافت. با افزايش تراكم دژگال عملكرد دانه (از 4328 به 2587 كيلوگرم در هكتار) به طور معني داري كاهش يافت. با افزايش كود نيتروژن، عملكرد دانه برنج (از 2818 به 3802 كيلوگرم در هكتار) افزايش يافت، اما بين سطوح 80 و 120 كيلوگرم نيتروژن در هكتار اختلاف معني داري مشاهده نشد. با اضافه شدن كود نيتروژن بازده كود كاهش يافت. افزايش كود نيتروژن، شاخص برداشت را كاهش داد اما اين كاهش معني دار نبود.

تعيين آستانه خسارت اقتصادي علفهاي هرز سوروف(Echinocloa crus-galli)  در لوبيا درخشان

به منظور تعيين آستانه خسارت اقتصادي علفهاي هرز  سوروف در تداخل با لوبيا آزمايشي به صورت بلوكهاي كامل تصادفي در سال زراعي 1380 در ايستگاه تحقيقات دانشكده كشاورزي دانشگاه فردوسي مشهد انجام شد. تيمارهاي آزمايش شامل تراكمهاي مختلف  10 ، 20 و 30 بوته در متر مربع سوروف بودند كه در تراكم ثابت 20 بوته در متر مربع لوبيا به صورت افزايشي اجراء شد.جهت تعيين شاخصهاي رقابتي علف هرز مذكور از مدل رگرسيوني استفاده شد. نتايج حاصل از داده هاي آزمايشي و مدل رگرسيوني دلالت برخسارت اقتصادي سوروف در لوبيا به ترتيب 0/04 و 0/22 بدست آمد كه با اعمال 90 درصد در كارايي كنترل اين مقدار در هر گونه صفر شد.

بررسي اثر سورف بر عملکرد ارقام برنج

بررسي اثر سورف بر عملکرد ارقام برنج Study the effect of Barnyardgrass (Echinochloa crus-galli (L.) P.Beauv) on rice cultivars اين آزمايش در سال 1385 در مزرعه آزمايشي در آمل انجام شد که در آن 6 رقم اصلاح شده (خزر، سپيدرود، نعمت، درفک، فجر و شيرودي) به همراه سه لاين اميدبخش (830، 841 و 843) و يک رقم بومي (ديلماني) به صورت آزمايش فاکتوريل در قالب طرح بلوک هاي کامل تصادفي ، با چهار تکرار و در تراکم مطلوب با و بدون سورف کشت شدند. بررسي اثر سورف بر عملکرد ارقام برنج اين آزمايش در سال 1385 در مزرعه آزمايشي در آمل انجام شد که در آن 6 رقم اصلاح شده (خزر، سپيدرود، نعمت، درفک، فجر و شيرودي) به همراه سه لاين اميدبخش (830، 841 و 843) و يک رقم بومي (ديلماني) به صورت آزمايش فاکتوريل در قالب طرح بلوک هاي کامل تصادفي ، با چهار تکرار و در تراکم مطلوب با و بدون سورف کشت شدند. تراکم سورف 20 بوته در متر مربع در نظر گرفته شد. در پايان فصل رشد، عملکرد دانه برنج در شرايط با و بدون رقابت و نيز ماده خشک کل سوروف اندازه گيري و سپس درصد کاهش عملکرد دانه در شرايط رقابت، شاخص رقابت (ci) و توانايي تحمل رقابت (awc) محاسبه شدند. نتايج نشان داد که بين ارقام و لاين هاي برنج لحاظ شاخص ci و awc و درصد کاهش عملکرد دانه تفاوت معني داري وجود داشت. لاين 843 داراي بيشترين شاخص رقابت (43/2) و توانايي تحمل رقابت (82) و کمترين درصد کاهش عملکرد (18 درصد) بود. در مقابل، رقم خزر داراي کمترين شاخص رقابت (32/0) و توانايي تحمل رقابت (5/49) و بيشترين درصد کاهش عملکرد (65/50 درصد) بود. در مجموع لاين 843 به عنوان يک رقم قوي و رقم خزر به عنوان يک رقم ضعيف در رقابت با سوروف ارزيابي شدند. واژه هاي کليدي: برنج، توانايي رقابتي و سوروف مقدمه : علف هاي هرز از طريق رقابت با گياه زراعي در استفاده از مواد غذايي خاک، رطوبت و نور سبب کاهش عملکرد گياهان زراعي از جمله برنج مي گردند. از بين علف هاي هرز برنج، سوروف مهم ترين و خطر ناکترين علف هرز برنج در دنيا است (holm et.al., 1977) . گزارش شد که در اثر رقابت برنج با سوروف، تعداد پنجه بارور، تعداد دانه در خوشه، وزن هزار دانه و در نتيجه عملکرد برنج به ميزان 2000 تا 4000 کيلوگرم در هکتار کاهش يافت (holm et al., 1977). بنابراين مديريت علف هاي هرز و به خصوص سوروف يکي از عناصر کليدي در زراعت برنج مي باشد. در سال هاي اخير مصرف بيش از حد علف کس ها علاوه بر مشکلات زيست محيطي سبب گسترش مقاومت علف هاي هرز به علف کش ها گرديده است. با توجه به گزارش هاي اخير مبني بر سازگاري بين توانايي رقابتي ارقام و پتانسيل عملکرد، کاشت ارقام با توانايي رقابتي بيشتر در برابر علف هرز، ابزاري کم هزينه و مطمئن در مديريت تلفيقي علف هاي هرز مي باشد (zhao et.al., 2006) . توانايي رقابتي ارقام گياهان زراعي با علف هرز شامل دو جزء است: يکي توانايي تحمل فشار رقابتي از رسوي علف هرز يعني توانايي حفظ عملکرد بالا در حضور علف هرز و ديگري توانايي جلوگيري از رشد علف هرز، يعني توانايي گياه زراعي جهت کاهش بيومس و توليد بذر علف هرز (jannink et at.,2000) . مطالعه حاضر، با هدف تعيين توانايي رقابتي ارقام برنج و معرفي ارقام با قدرت رقابتي بالا و همچنين ارزيابي عملکرد ارقام در شرايط با سوروف انجام شد. مواد و روش ها : اين تحقيق طي سال زراعي 86-1385 در مزرعه آزمايشي در شهرستان آمل به صورت فاکتويل در قالب طرح بلوک هاي کامل تصادفي در چهار تکرار به اجرا درآمد. تيمارهاي آزمايش شامل ده رقم برنج و در شرايط با و بدون علف هرز سوروف بودند. ارقام مختلف برنج شامل ارقام اصلاح شده (خزر، سپيدرود، نعمت، درفک، فجر، شيرودي)، لاين هاي اميد بخش (830 ، 841 و 843) و رقم ديلماني (رقم بومي) بودند که با تراکم 16 بوته در مرت مربع براي لاين ها و ارقام اصلاح شده و 25 بوته در متر مربع براي رقم بومي نشا شدند. علف هرز سوروف با تراکم ثابت 20 بوته در متر مربع در کنار برنج نشاء شد. ابعاد هر کرت آزمايشي 6×3 متر بود. خزانه برنج براي تمامي ارقام در تاريخ 23/1/1385 احداث و نشاکاري در تاريخ 10/3/1385 انجام شد. گياهچه هاي سوروف نيز به صورت تک بوته و با فاصله يکسان در اطراف هر کپه برنج نشاء گرديد. در پايان فصل رشد، عملکرد دانه و عملکرد بيولوژيک برنج و بيوماس سوروف با حذف اثر حاشيه اي در هر کرت اندازه گيري شد. همچنين شاخص رقابت از طريق معادله ارائه شده توسط زند و همکاران (1380) و شاخص توانايي براي تحمل رقابت با استفاده از معادله واتسون (watson et.al.,2002) محاسبه شد. تجزيه و تحليل آماري داده ها با استفاده از نرم افزار sas انجام شد. نتايج و بحث: عملکرد دانه برنج و توانايي رقابتي ارقام آن: نتايج تجزيه واريانس نشان داد که اثر متقابل ارقام و سوروف براي عملکرد دانه و بيوماس سوروف معني دار بود. بنابراين، صفات فوق در شرايط با و بدون علف هرز مورد تجزيه واريانس قرار گرفتند (سلطاني، 1385). مقايسه ميانگين تيمارها نشان داد که در شرايط عدم رقابت با سوروف، ارقام شيرودي و نعمت و لاين 830 داراي بيشترين عملکرد دانه بودند، در حالي که در شرايط رقابت، بيشترين عملکرد مربوط به رقم شيرودي و لاين 843 بود (جدول1). کاهش عملکرد دانه برنج، در شرايط رقابت با سوروف قبلاً نيز گزارش شد (zhao et.al., 2006) يکي از دلايل افت عملکرد دانه در اثر رقابت سوروف با برنج، کاهش دسترسي برنج به عناصر غذايي (خصوصاً نيتروژن و فسفر) و نور مي باشد (holm et al.,1977). درصد کاهش عملکرد دانه (جدول1) در بين ارقام و لاين ها تحت شرايط رقابت تفاوت معني داري داشت (از 18 درصد در لاين 843 تا 65/50 درصد در رقم خزر). بنابراين عمس العمل ارقام از لحاظ جلوگيري از کاهش عملکرد در شرايط رقابت با سورف (awc) متفاوت بود. در ميان ارقام و لاين هاي مورد بررسي در اين آزمايش ، لاين 843 و رقم خزر به ترتيب داراي بيشترين و کمترين ميزان شاخص توانايي تحمل علف هرز بودند. همچنين لاين 843 داراي بيشترين مقدار شاخص رقابت (43/2) بود که دليل آن را مي توان به عملکرد دانه بالاتر اين لاين تحت شرايط رقابت با سوروف (4549 کيلوگرم در هکتار) و بيوماس نسبتاً پايين سوروف در حضور اين لاين (1209 کيلوگرم در هکتار) نسبت داد. در مقابل رقم خزر داراي کمترين مقدار شاخص رقابت (32/0) بود (جدول1). نتايج فوق بيانگر اين حقيقت است که در بين ارقام برنج از لحاظ توانايي رقابتي اختلاف معني داري وجود دارد. نتايج مشابهي نيز توسط ساير محققان در ارقام برنج (fischer et al.,1997) در سويا (jannink et al., 2000) و در گندم (زند وهمکاران، 1380) گزارش شده است. اين مر به علت تفاوت ارقام در ويژگي هايي از قبيل ارتفاع گياه و سرعت رشد اوليه آن، تعداد پنجه، زمان شروع پنجه زني ، شاخص سطح برگ و سطح ويژه برگ مي باشد (zhao et al., 2006) . جدول 1- مقايسه ميانگين عملکرد دانه و بيولوژيک برنج، شاخص رقابت، شاخص توانايي تحمل رقابت و بيوماس سوروف در هر ستون تفاوت بين دو ميانگين که حداقل داراي يک حرف مشترک باشند، از نظر آماري معني دار نيست (آزمون دانکن 5%=p)

اصغري جعفر,موسوي سيديوسف