تنش شوری بر ذرت
تنش شوری بر ذرت
تنش هاي محيطي از جمله عواملي هستند كه ما را دراستفاده از حداكثر پتانسيل آب ، خاك و گياه در جهت حداكثر توليد دچار محدوديت مي كند .از مهمترين اين تنش ها ، تنش شوري است . اراضي شور و بسيار شور حدود ۱۰ %از كل اراضي كشاورزي دنيا را شامل شده كه به منظور بهره برداري از اين اراضي، كه درآن ها گياه با تنش شوري روبرو است ، ملزم به استفاده از مديريت هاي خاص مي باشيم( ۱). تاثير شوري در گونه هاي مختلف و در مراحل مختلف رشدي يك گياه متفاوت است . يك گونه ممكن است در يك مرحله حساس به شوري و در مرحله اي ديگر مقاوم به شور ي باش د( ۹). ولي به طور كل در اكثر گياهان زراعي مراحل اوليه ي رشد از جمله جوانه زني حساس ترين مرحله ي رشد نسبت به شوري مي باشد ( ۶). گياه ذرت در اين زمينه متفاوت بوده، يعني در مرحله ي جوانه زني نسبت به شوري مقاوم و در مراحل بعدي حساس مي باشد ( ۸).استرس اسمزي حاص ل از پايين بودن پتانسيل اسمزي آب خارج گياه (خشكي فيزيولوژيك )،اثر اسمزي و سمي يك يون به خصوص (اثر سمي ) و تاثير غير مستقيم يك يون بر روي متابوليسم كه به دليل وجود يك يون بيش از حد در محدوده ي ريشه كه با ايجاد اختلال در جذب ساير يون ها همراه است ،مواردي هستند كه تحت شرايط تنش شوري، رشد ومتابوليسم گياه را تحت تاثير قرار داده و با كاهش سرعت رشد كاهش اندام هوايي ،كاهش دوره ي رشد و تسريع در ورود به فاز زايشي ،در نهايت باعث كاهش عملكرد مي شود ( ۴).آستانه ي شوري در ذرت 1/8 دسي زيمنس بر متر مي باشد و با افزايش آن به 2/7، 6/8 و 8/4 و 15/3 دسي زيمنس برمتر عملكرد ذرت به ترتيب ۲۵ و ۵۰ و ۱۰۰ درصد كاهش مي يابد. ، (۶).به طور كل آب هاي با هدايت الكتريكي كمتر از 0/75 ميلي موس بر سانتي متر جهت آبياري مناسب هستند و جهت استفاده از آب هاي با شوري بالا تر راه كار هاي متفاوتي از جمله كاشت گياهان مقاوم ،كاهش فاصله ي آبياري ،مصرف آب بيشتر به منظور آبشوئي ،شخم عميق ،انتخاب محل دقيق قرار كيري بذر در خاك ،زهكشي مناسب،بهبود وضعيت نفوذ پذيري خاك و تلفيق آب شور وشيرين ارائه شده است (1؛ 3و4) هدف اصلي تحقيق پيش رو نحوه ي مديريت آبياري با آب شور از نقطه نظر اين كه مقدار آب شور مورد ، استفاده به چه ميزان باشد تا حداكثر محصول با حداقل اثرات سوء زيست محيطي ناشي از استفاده از آب هاي شور حاصل شود.
اثر تنش شوري بر ميزان جذب عناصر غذايي خاك توسط ذرت
يكي از اثرات تنش شوري بر گياه اثرات اختصاصي آن است. اين نوع تاثير بيشتر در اثر تراكم زياد يك يون نسبت به بقيه يونها در محلول خاك مي باشد، بطوري كه رقابت يوني مانع جذب ساير يونها توسط گياه شده و بدين طريق موجبات كاهش رشد و نمو گياه را فراهم مي سازد. پتاسيم جزء عناصر پر مصرف گياه است و جذب آن توسط گياه به صورت يون ميباشد. پتاسيم جزء لاينفك اندامهاي گياهي نبوده، بلكه نقش آن عمدتا كاتاليزوري است. با كمبود پتاسيم سوخت و ساز نوري كاهش و ميزان تنفس افزايش مي يابد و نتيجه آن كاهش كربوهيدراتهاست.
گياهان داراي پتاسيم فراوان در مقايسه با نباتات مبتلا به كمبود آن، داراي بافتهاي نگه دارنده قوي تر خواهند بود و در اثر وجود اين بافتها، پايدار غلات در برابر ورس افزايش مي يابد. كلسيم و منيزيم دو عنصر دو ظرفيتي بوده و به همان صوورت هم توسط گياه جذب مي شوند.
باربر نشان داد كه وجود پكتات كسيم درديواره سلولي براي زنده ماندن گياه الزامي بوده و علاوه بر نقشهاي متعددد، متعادل كردن ساير مواد غذايي به عهده كلسيم است.
تيسدال خاطر نشان كرد كه كلسيم در تشكيل و افزايش پروتئين در درون ميتوكندري دخالت دارد. با توجه به نقش ميتوكندري ها در تنقس هوازي و در نتيجه جذب عناصر غذايي مي توان چنين نتيجه گرفتكه رابطه مستقيم بين مقدار كلسيم و جذب عناصر غذايي بوسيله گياهان وجود دارد.
وجود منيزين براي تداوم سوخت و ساز نوري، فعال كردن آنزيمهاي متعدد در رابطه با سوخت و ساز كربوهيدراتها و نقش آن در چرخه اسيد سيتريك در تنفس سلولي اهميتي حياتي دارد. كمبود منيزيم در گياه به صورت ناقص الخلقه بودن گياه ظاهر مي شود و از آنجا كه منيزيم جزئي از ساختمان سبزينه به شمار مي رود كمبود آن رنگ پريدگي برگها را به دنبال دارد.
ايگارچا و همكارانش با مطالعه بر روي ذرت و تاثير تنش شوري بر جذب عناصر در آن به نتيجه رسيدند كه افزايش سديم گياه در تيمار شوري در مقايسه با تيمار شاهد بسيار معني دار بوده است. همچنين دريافتند كه غلظت پتاسيم بسيار مهني دار بوده است. همچنين دريافتند كه غلظت پتاسيم، كلسيم در تيماري شوري بطور معني داري نسبت به تيمار شاهد از خود كاهش نشان داده است.
موسوي و لساني (1376) اثر شوري را بر جذب عناصر در گياه زيتون مورد بررسي قرار دادند. آنها دريافتند كه افزايش شوري به طور بسيار معني داري ميزان كلسيم، منيزيم و پتاسيم را در بافتهاي برگ، ساقه و ريشه كاهش داده است. همچنين اظهار داشتند كه اثرات متقابل شوري بر روي نسبت پتاسيم، به سديم در بافتهاي گياهي معني دار بوده است.